Mandat za zbiegi kosmetologiczne? Jak się bronić w świetle prawa

Mandat za zbiegi kosmetologiczne? Jak się bronić w świetle prawa. Komunikat Ministerstwa Zdrowia z 23 stycznia 2026 – Zabiegi kosmetologiczne a prawo

Spis treści:

Od 1 marca 2026 r. spór budowlany w sądzie gospodarczym nie trafi od razu na salę rozpraw – w pierwszej kolejności strony zostaną skierowane do mediacji. To efekt ustawy z 5 sierpnia 2025 r., która dodała do k.p.c. m.in. art. 458³a oraz zmieniła zasady prowadzenia mediacji i rozliczania kosztów w sprawach cywilnych.

Wstęp

23 stycznia 2026 roku Ministerstwo Zdrowia opublikowało komunikat dotyczący medycyny estetyczno-naprawczej, który wzbudził spore zamieszanie w branży kosmetologicznej. Właściciele salonów, kosmetolodzy i przedsiębiorcy zadają sobie pytanie: czy to oznacza zakaz działalności? Czy będą mandaty? Co grozi za wykonywanie zabiegu?

Jako kancelaria zajmująca się sprawami z zakresu ochrony zdrowia i odszkodowaniami, wyjaśniamy rzeczywisty status tego dokumentu i prawa, które rzeczywiście obowiązuje.

Czym jest ten komunikat? Komunikat to NIE ustawa

W polskim porządku prawnym źródłami powszechnie obowiązującego prawa są (art. 87 Konstytucji RP):

Konstytucja
Ustawy
Ratyfikowane umowy międzynarodowe
Rozporządzenia

Komunikat Ministerstwa Zdrowia nie należy do tego katalogu. Jest to dokument o charakterze wyłącznie interpretacyjnym – czyli wyjaśnia stanowisko resortu wobec obowiązujących przepisów.

Jaką moc ma komunikat ministerialny?

Sądy administracyjne wielokrotnie orzekały, że komunikaty ministrów:

Są wyjaśnienie dla urzędników stosujących prawo, jak je stosować
Nie mogą samodzielnie tworzyć nowych zakazów dla obywateli
Nie mogą być podstawą do nakładania kar bez podstawy ustawowej
Mogą być przedmiotem kontroli sądowej i mogą być obalane przez sądy jako błędne w interpretacji

Przykład: Jeśli organ wydaje mandat na podstawie komunikatu, którego treść jest sprzeczna z ustawą – sąd administracyjny uchyli mandat.

O czym jest komunikat?

Ministerstwo Zdrowia twierdzi, że zabiegi określane jako „medycyna estetyczno-naprawcza” to świadczenia zdrowotne i mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby z uprawnieniami (lekarzy, lekarzy dentystów).

Jednak ta klasyfikacja bazuje na interpretacji definicji świadczenia zdrowotnego, a nie na nowej ustawie lub nowelizacji ustawy obowiązującej.

Problem prawny nr 1: brak nowej ustawy = brak nowego obowiązku

Ograniczenie wolności działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) jest dopuszczalne wyłącznie na drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.

Minister Zdrowia ma kompetencje wydawania rozporządzeń na podstawie delegacji zawartej w ustawie – ale delegacja ta nie przewiduje możliwości „reinterpretacji” w komunikacie, która de facto wprowadzałaby nowy zakaz.

Wniosek: Jeśli chciano zakazać kosmetologom pewnych zabiegów – wymagałoby to:

Nowelizacji ustawy,
Rozporządzenia Ministra wydanego na podstawie tej delegacji,
Wpisania do Dziennika Ustaw,

Żadne z tego nie miało miejsca. Komunikat to nie to samo co ustawa.

Problem prawny nr 2: dyskusyjna definicja świadczenia zdrowotnego

Definicja świadczenia zdrowotnego (art. 2 ust. 1 pkt 10 Ustawy o działalności leczniczej) obejmuje działania służące „zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia”.

Pytanie: czy zabiegi kosmetologiczne służą „poprawie zdrowia”?

Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Dlaczego:

Leczenie choroby = przywrócenie stanu przed chorobą (np. usunięcie blizny po wypadku powinno być leczeniem)
Upiększanie = zmiana wyglądu poza stanem chorobowym (zmarszczki, drobne zmarszczki, usta – to nie są choroby)
Dobrostan = poprawa samopoczucia i pewności siebie (to efekt uboczny zabiegu, a nie jego cel medyczny)

Problem prawny Nr 3: zasada „domniemania wolności”

W polskim porządku prawnym obowiązuje zasada: Co nie jest wprost zabronione ustawą – jest dozwolone.

To dotyczy zwłaszcza przedsiębiorczości. Obywatel lub przedsiębiorca może wykonywać działalność, jeśli nie istnieje wyraźny ustawowy zakaz.

Ustawa o zawodzie lekarza mówi, co mogą robić lekarze – ale nie zawiera ogólnego, expressis verbis zakazu dla innych osób wykonywania określonych czynności – na ciele (poza zakazami wynikającymi z prawa karnego, np. narażania na niebezpieczeństwo).

Wniosek: W obecnym stanie prawnym przerywanie ciągłości tkanek w celach estetycznych przez kosmetologa nie jest wprost zabronione ustawą. Komunikat tego nie zmienia – bo komunikat to nie ustawa.

Czym grozi ewentualna kontrola lub mandat?

Jeśli organ (np. Sanepid, inspektor sanepidu, pracownik Urzędu Wojewódzkiego) nałoży na salon kosmetyczny mandat na podstawie tego komunikatu, może to być zaskarżone przed sądem.

Co robić, jeśli otrzymacie mandat?

Nie płaćcie od razu
Mandat wydany na podstawie komunikatu (bez konkretnego przepisu ustawy) może być uchylony w postępowaniu sądowym.
Zaskarżcie decyzję
Macie prawo zaskarżyć mandat. Odwołanie składa się w terminie 14 dni do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, a następnie jego decyzję można skarżyć przed Sądem Administracyjnym.

Jak się zabezpieczyć teraz?

Dokumentacja
Prowadźcie szczegółowe notatki o każdym zabiegu:
- Data i godzina
- Nazwa zabiegu i krótki opis
- Zgoda pacjenta (podpisana)
Język
Traktujcie zabiegi jako usługi kosmetyczne, a nie świadczenia zdrowotne. Czyli nazywajcie te zabiegi w sposób odpowiadający rzeczywistości.
Procedury bezpieczeństwa
Spełniajcie standardy higieniczne i miejcie ubezpieczenie OC.
Kształcenie
Pamiętajcie, że kosmetolodzy są pracownikami na stanowiskach wymagających wiedzy specjalnej. Dokumentujcie szkolenia i kwalifikacje.

Porada prawna

Nasz prawniczy pogląd?

Jako kancelaria zajmująca się prawem ochrony zdrowia, uważamy, że:

Komunikat nie ma mocy ustawy – orzecznictwo jest tu jasne.

Definicja świadczenia zdrowotnego jest dyskusyjna.

Brak wyraźnego ustawowego zakazu – dla kosmetologów wykonujących zabiegi w ramach swoich kompetencji

Jednak sytuacja jest niepewna. Oczekujemy, że Sejm wkrótce uchwali ustawę o zawodzie kosmetologa – wtedy sprawa będzie jasna. Do czasu tej ustawy – obowiązuje stan prawny.

Podsumowanie

Aspekt 1: Czy zabiegi estetyczne są świadczeniami zdrowotnym?

Co mówi komunikat MZ: TAK, zawsze

Co mówi ustawa: Niejednoznacznie – zależy od przypadku

Aspekt 2: Czy kosmetolodzy mogą je wykonywać?

Co mówi komunikat MZ: NIE (w komunikacie)

Co mówi ustawa: Brak wprost zakazu

Aspekt 3: Czy komunikat ma moc ustawy?

Co mówi komunikat MZ: TAK (domyślnie)

Co mówi ustawa: NIE – art. 87 Konstytucji

Aspekt 4: Czy można karać na podstawie komunikatu?

Co mówi komunikat MZ: TAK (MZ zakłada)

Co mówi ustawa: NIE – wymaga ustawy

Kontakt: konsultacja

Jeśli prowadzicie salon kosmetyczny i macie obawy dotyczące:

Statusu prawnego Waszych usług

Ryzyka mandatów lub kontroli

Już otrzymanego zawiadomienia lub mandatu

Zapraszamy na konsultację prawną

Oferujemy:

Analizę ryzyka dla Waszej działalności

Przygotowanie strategii postępowania (jeśli otrzymaliście mandat)

Reprezentację w postępowaniu sądowym

Opracowanie procedur wewnętrznych na wypadek kontroli

Zastrzeżenie. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każdy przypadek jest indywidualny. Przed podjęciem decyzji – konsultujcie się ze specjalistą.